غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )

314

مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )

جمله يك دسته مأموران نظامى تحت رياست انيدرماير آلمانى از كوير لوت گذشته و به حدود قاينات رسيدند ، كلنل پريدوكس كنسول انگليس در بيرجند ، امير را تحت فشار قرار داد تا ماير را دستگير و تحويل كنسولگرى دهد . وى كه از دستورات تهران مبنى بر بىطرفى تبعيت مىكرد ؛ از اجابت تقاضاى كنسول انگليس خوددارى ورزيد . نتيجه اين نافرمانى آن شد كه كنسول به سفارت خودش در تهران شكايت كرد و اندكى بعد شوكت الملك علم از حكمرانى قاينات بر كنار و به تهران احضار شد و برادرزاده‌اش امير معصوم خان به جاى وى منصوب گرديد . « 1 » فرماندارى امير معصوم حسام الدوله قريب يك سال بيشتر طول نكشيد كه امير محمد ابراهيم خان دوباره به حكومت قاينات و سيستان منصوب و به بيرجند برگشت . « 2 » در همين زمان فعاليت‌هاى گسترده‌اى از سوى قوام السلطنه حكمران خراسان جهت ايجاد محدوديت در حوزه حكمرانى شوكت الملك علم شكل گرفت . قوام تلاش مىكرد تا سيستان و قاينات را ضميمه خراسان سازد و در سال 1336 ه . ق اين توفيق برايش حاصل شد . « 3 » در سال 1336 ه . ق انقلاب ضد تزارى روسيه حساسيت جايگاه خاندان علم را در استراتژى « ماوراء بحار » انگليس مضاعف ساخت و ابراهيم خان علم ، به‌ويژه پس از ورود نيروهاى نظامى انگليس به فرماندهى سرلشگر ماله سن ( 1918 م ) به خراسان ، تنها پايگاه استوار انگليس در ايران به شمار مىرفت . بيهوده نيست كه سركلار مونت اسكرين ، كارمند وزارت خارجه بريتانيا در شرق ايران ، در خاطرات خود مىنويسد : « تا زمانى كه يك يا دو مرد نظير شوكت الملك در ايران وجود دارند ، نبايد نسبت به اين كشور نااميد شد . » « 4 » به همين دليل انگليس‌ها به پاس خدمات اين

--> ( 1 ) - محمد على منصف : پيشين / 50 ( 2 ) - همان‌جا ( 3 ) - مظفر شاهدى : پيشين / 116 ( 4 ) - ظهور و سقوط سلطنت پهلوى / 236